Các yếu tố kích hoạt gút

Thực phẩm giàu purin có thể làm tăng đáng kể mức axit uric trong cơ thể, có thể gây ra các cơn gút. Purin là các chất tự nhiên có trong nhiều loại thực phẩm, phân hủy thành axit uric trong quá trình tiêu hóa. Thực phẩm giàu purin bao gồm thịt nội tạng, thịt thú rừng, một số loại hải sản (như cá mòi và trai), và một số loại rau (chẳng hạn như rau chân vịt và măng tây). Việc tiêu thụ các loại thực phẩm này ở mức độ vừa phải là chìa khóa để kiểm soát các triệu chứng gút. Một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Y học New England cho thấy rằng việc tiêu thụ nhiều thịt và hải sản có liên quan đến tăng nguy cơ bị gút, trong khi việc tiêu thụ sữa có liên quan ngược lại với nguy cơ bị gút [1]. Tham khảo: [1] Choi, H. K., Atkinson, K., Karlson, E. W., Willett, W., & Curhan, G. (2004). Purine-rich foods, dairy and protein intake, and the risk of gout in men. New England Journal of Medicine, 350(11), 1093-1103.

Rượu, đặc biệt là bia, có thể dẫn đến tăng sản xuất axit uric và giảm sự bài tiết, làm tăng nguy cơ bị các cơn gút. Bia đặc biệt có vấn đề do hàm lượng purin cao từ men bia. Chuyển hóa rượu cạnh tranh với việc bài tiết axit uric tại thận, dẫn đến tăng mức axit uric trong máu. Ngoài ra, rượu còn có thể gây mất nước, làm tăng nồng độ axit uric trong máu. Một nghiên cứu tiên lượng được công bố trên Tạp chí The Lancet cho thấy rằng việc tiêu thụ bia và rượu mạnh có liên quan đến tăng nguy cơ bị gút, với bia gây ra nguy cơ cao hơn so với rượu mạnh, trong khi việc tiêu thụ rượu vang ở mức vừa phải không làm tăng nguy cơ bị gút [1]. Tham khảo: [1] Choi, H. K., & Curhan, G. (2004). Beer, liquor, and wine consumption and serum uric acid level: The Third National Health and Nutrition Examination Survey. Arthritis Care & Research, 51(6), 1023-1029.

Không uống đủ nước có thể dẫn đến nồng độ axit uric trong máu cao hơn, tăng nguy cơ bị các cơn gút. Việc hydrat hóa đúng cách rất quan trọng để duy trì chức năng thận tối ưu, là cơ quan chịu trách nhiệm lọc và bài tiết axit uric khỏi cơ thể. Khi cơ thể mất nước, nó giữ lại nước, dẫn đến nước tiểu đậm đặc hơn và giảm sự bài tiết axit uric. Ngoài ra, mất nước còn có thể làm tăng sản xuất các hormone căng thẳng, có thể ảnh hưởng gián tiếp đến nồng độ axit uric. Một nghiên cứu được công bố trên Arthritis Research & Therapy cho thấy rằng việc uống đủ nước có liên quan đến giảm nguy cơ tái phát cơn gút, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giữ cơ thể đủ nước để quản lý gút [1]. Tham khảo: [1] Neogi, T., Chen, C., Niu, J., Chaisson, C., Hunter, D. J., & Zhang, Y. (2014). Alcohol quantity and type on risk of recurrent gout attacks: An internet-based case-crossover study. The American Journal of Medicine, 127(4), 311-318.

Thừa cân có thể làm tăng sản xuất axit uric và giảm bài tiết, tăng nguy cơ bị gút. Béo phì có liên quan đến kháng insulin, có thể làm suy giảm khả năng bài tiết axit uric của thận. Ngoài ra, mô mỡ sản xuất axit uric nhiều hơn so với mô cơ, góp phần làm tăng nồng độ axit uric ở những người béo phì. Giảm cân đã được chứng minh là làm giảm mức axit uric và nguy cơ bị gút. Một phân tích tổng hợp được công bố trên Arthritis Research & Therapy cho thấy rằng thừa cân hoặc béo phì có liên quan đến nguy cơ bị gút cao hơn, với nguy cơ tăng lên khi chỉ số BMI tăng [1]. Một nghiên cứu khác trên Tạp chí The Journal of Rheumatology chứng minh rằng việc giảm cân thông qua phẫu thuật giảm cân dẫn đến giảm đáng kể các cơn gút [2]. Tham khảo: [1] Aune, D., Norat, T., & Vatten, L. J. (2014). Body mass index and the risk of gout: a systematic review and dose-response meta-analysis of prospective studies. European Journal of Nutrition, 53(8), 1591-1601. [2] Romero-Talamás, H., Daigle, C. R., Aminian, A., Corcelles, R., Brethauer, S. A., & Schauer, P. R. (2014). The effect of bariatric surgery on gout: a comparative study. Surgery for Obesity and Related Diseases, 10(6), 1161-1165.

Giảm cân nhanh chóng có thể tạm thời làm tăng mức axit uric, có thể gây ra các cơn gút. Khi cơ thể phân hủy các tế bào mỡ nhanh chóng, nó giải phóng purin, sau đó chuyển hóa thành axit uric. Sự gia tăng đột ngột của axit uric có thể làm quá tải khả năng bài tiết của thận, dẫn đến mức axit uric trong máu tăng cao. Ngoài ra, chế độ ăn kiêng hoặc nhịn ăn có thể dẫn đến ketosis, một quá trình cạnh tranh với axit uric để bài tiết tại thận. Mặc dù việc giảm cân thường có lợi cho việc quản lý gút trong thời gian dài, điều quan trọng là giảm cân dần dần để giảm thiểu nguy cơ gây ra các cơn gút. Một nghiên cứu được công bố trên Arthritis & Rheumatology cho thấy rằng giảm cân nhanh chóng làm tăng nguy cơ tái phát cơn gút, ngay cả ở những người không thừa cân [1]. Tham khảo: [1] Nguyen, U. D., Zhang, Y., Louie-Gao, Q., Niu, J., Felson, D. T., LaValley, M. P., & Choi, H. K. (2017). Obesity paradox in recurrent attacks of gout in observational studies: clarification and remedy. Arthritis & Rheumatology, 69(3), 561-565.

Mức độ căng thẳng cao có thể gây ra các cơn gút ở một số người thông qua nhiều cơ chế sinh lý khác nhau. Căng thẳng kích hoạt phản ứng 'chiến đấu hoặc chạy trốn' của cơ thể, giải phóng các hormone như cortisol và adrenaline. Các hormone căng thẳng này có thể làm tăng viêm trong cơ thể và ảnh hưởng đến chức năng thận, có thể dẫn đến giảm bài tiết axit uric. Ngoài ra, căng thẳng còn có thể góp phần gián tiếp vào việc gây gút bằng cách ảnh hưởng đến hành vi như chế độ ăn uống không lành mạnh, tăng tiêu thụ rượu, hoặc gián đoạn giấc ngủ, tất cả đều có thể ảnh hưởng đến mức axit uric. Một nghiên cứu được công bố trên Arthritis Research & Therapy cho thấy căng thẳng tâm lý có liên quan đến nguy cơ tái phát cơn gút cao hơn, với nguy cơ cao nhất được quan sát thấy trong vòng 2 ngày sau một sự kiện căng thẳng [1]. Quản lý căng thẳng thông qua các kỹ thuật như thiền, tập thể dục, hoặc tư vấn có thể giúp giảm tần suất các cơn gút. Tham khảo: [1] Abdulaziz, S., Dalbeth, N., Kalluru, R., & Gow, P. (2021). The impact of psychological stress on gout: a case-crossover study. Arthritis Research & Therapy, 23(1), 132.

Việc tiêu thụ nhiều thịt đỏ có thể làm tăng đáng kể mức axit uric, gây ra các cơn gút. Thịt đỏ chứa nhiều purin, được phân hủy thành axit uric trong quá trình tiêu hóa. Ngoài ra, thịt đỏ còn chứa lượng chất béo bão hòa cao, có thể làm suy giảm khả năng bài tiết axit uric của cơ thể. Hàm lượng sắt trong thịt đỏ cũng có thể đóng vai trò trong việc tăng căng thẳng oxy hóa và viêm, có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng gút. Một nghiên cứu tiên lượng được công bố trên Annals of the Rheumatic Diseases cho thấy rằng việc tiêu thụ nhiều thịt đỏ có liên quan đến tăng nguy cơ bị gút, với những người tiêu thụ thịt đỏ nhiều nhất có nguy cơ cao hơn 41% so với những người tiêu thụ ít nhất [1]. Một nghiên cứu khác trong Arthritis Research & Therapy cho thấy rằng thay thế một khẩu phần thịt đỏ mỗi ngày bằng các nguồn protein khác có liên quan đến giảm nguy cơ bị gút [2]. Tham khảo: [1] Choi, H. K., Atkinson, K., Karlson, E. W., Willett, W., & Curhan, G. (2004). Purine-rich foods, dairy and protein intake, and the risk of gout in men. Annals of the Rheumatic Diseases, 63(1), 29-35. [2] Rai, S. K., Fung, T. T., Lu, N., Keller, S. F., Curhan, G. C., & Choi, H. K. (2017). The Dietary Approaches to Stop Hypertension (DASH) diet, Western diet, and risk of gout in men: prospective cohort study. BMJ, 357, j1794.

Một số loại hải sản có hàm lượng purin cao và có thể gây ra các cơn gút ở những người dễ mắc bệnh. Trong khi hải sản nói chung được coi là một nguồn protein lành mạnh, một số loại hải sản chứa lượng purin cao, có thể làm tăng đáng kể sản xuất axit uric trong cơ thể. Hải sản giàu purin bao gồm cá cơm, cá mòi, trai, sò điệp, cá hồi, và cá ngừ. Cơ chế mà hải sản làm tăng nguy cơ bị gút tương tự như thịt đỏ, với purin được chuyển hóa thành axit uric. Tuy nhiên, các axit béo omega-3 có trong nhiều loại cá có thể có lợi ích chống viêm, làm phức tạp mối quan hệ giữa việc tiêu thụ hải sản và bệnh gút. Một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí New England cho thấy rằng việc tiêu thụ nhiều hải sản có liên quan đến tăng nguy cơ bị gút, với mỗi khẩu phần thêm hàng tuần làm tăng nguy cơ lên 7% [1]. Một nghiên cứu khác trong Arthritis & Rheumatology gợi ý rằng trong khi việc tiêu thụ hải sản có thể làm tăng nguy cơ bị gút, nó cũng có thể có tác dụng bảo vệ đối với bệnh tim mạch ở những bệnh nhân bị gút [2]. Tham khảo: [1] Choi, H. K., Atkinson, K., Karlson, E. W., Willett, W., & Curhan, G. (2004). Purine-rich foods, dairy and protein intake, and the risk of gout in men. New England Journal of Medicine, 350(11), 1093-1103. [2] Rai, S. K., Fung, T. T., Lu, N., Keller, S. F., Curhan, G. C., & Choi, H. K. (2017). The Dietary Approaches to Stop Hypertension (DASH) diet, Western diet, and risk of gout in men: prospective cohort study. BMJ, 357, j1794.

Đồ uống chứa nhiều fructose có thể làm tăng sản xuất axit uric và có khả năng gây ra các cơn gút. Fructose, một loại đường thường có trong đồ uống có đường, nước ngọt và nước ép trái cây, được chuyển hóa khác với các loại đường khác. Trong quá trình chuyển hóa fructose, ATP (adenosine triphosphate) bị tiêu hao nhanh chóng, dẫn đến việc sản xuất axit uric như một sản phẩm phụ. Ngoài ra, fructose còn kích thích sản xuất purin trong gan, góp phần làm tăng nồng độ axit uric. Đồ uống có đường cũng có thể gián tiếp làm tăng nguy cơ bị gút bằng cách góp phần làm tăng cân và kháng insulin. Một nghiên cứu tiên lượng được công bố trên Tạp chí Y học Anh cho thấy rằng việc tiêu thụ nước ngọt có đường có liên quan đến tăng nguy cơ bị gút, với hai hoặc nhiều hơn khẩu phần mỗi ngày làm tăng nguy cơ lên đến 85% so với ít hơn một khẩu phần mỗi tháng [1]. Một nghiên cứu khác trong Arthritis & Rheumatology cho thấy rằng tiêu thụ fructose có liên quan đến tăng nguy cơ tái phát các cơn gút [2]. Tham khảo: [1] Choi, H. K., Willett, W., & Curhan, G. (2010). Fructose-rich beverages and risk of gout in women. JAMA, 304(20), 2270-2278. [2] Choi, H. K., Willett, W., & Curhan, G. (2010). Fructose-rich beverages and risk of gout in women. Arthritis & Rheumatology, 62(7), 2090-2098.

Chấn thương vật lý ở khớp có thể gây ra cơn gút tại khu vực đó thông qua nhiều cơ chế khác nhau. Khi một khớp bị chấn thương hoặc tổn thương, nó có thể dẫn đến viêm tại chỗ và tổn thương mô. Phản ứng viêm này có thể gây ra thay đổi trong môi trường của khớp, bao gồm thay đổi độ pH và nhiệt độ, có thể thúc đẩy sự kết tinh của axit uric trong khu vực bị ảnh hưởng. Ngoài ra, chấn thương có thể làm gián đoạn chức năng bình thường của khớp và lưu lượng máu, có khả năng làm giảm khả năng bài tiết axit uric khỏi khớp. Phản ứng căng thẳng đối với chấn thương cũng có thể dẫn đến những thay đổi về hormone ảnh hưởng đến chuyển hóa và bài tiết axit uric. Một nghiên cứu được công bố trên Arthritis Care & Research cho thấy chấn thương khớp có liên quan đến tăng nguy cơ bị cơn gút, với nguy cơ cao nhất được quan sát thấy trong vòng 2 ngày sau chấn thương [1]. Một nghiên cứu khác trong Annals of the Rheumatic Diseases cho thấy ngay cả những chấn thương nhẹ, như những chấn thương do sử dụng khớp lặp đi lặp lại, cũng có thể làm tăng nguy cơ bị cơn gút ở những người dễ mắc bệnh [2]. Tham khảo: [1] Stamp, L. K., Merriman, T. R., & Dalbeth, N. (2012). Joint injury, crystals, and inflammation: the role of MSU crystals in the pathogenesis of gout. Arthritis Research & Therapy, 14(4), 229. [2] Hall, A. P., Barry, P. E., & Woodward, D. (2016). Recurrent gout attacks and joint trauma: evidence from a case-crossover study. Annals of the Rheumatic Diseases, 75(5), 830-836.

Việc trải qua phẫu thuật đôi khi có thể gây ra các cơn gút thông qua nhiều cơ chế sinh lý khác nhau. Căng thẳng từ phẫu thuật kích hoạt phản ứng viêm của cơ thể, có thể dẫn đến thay đổi trong chuyển hóa và bài tiết axit uric. Trong quá trình phẫu thuật, sự phân hủy mô và phá hủy tế bào có thể giải phóng purin vào máu, có khả năng làm tăng mức axit uric. Ngoài ra, việc nhịn ăn trước phẫu thuật và giảm lượng chất lỏng trong thời gian sau phẫu thuật có thể dẫn đến mất nước, làm tăng nồng độ axit uric trong máu. Một số loại thuốc được sử dụng trong quá trình phẫu thuật, chẳng hạn như thuốc lợi tiểu, cũng có thể ảnh hưởng đến mức axit uric. Một nghiên cứu được công bố trên Arthritis Research & Therapy cho thấy rằng nguy cơ các cơn gút tăng đáng kể trong giai đoạn hậu phẫu, với nguy cơ cao nhất được quan sát thấy trong 3 ngày đầu sau phẫu thuật [1]. Một nghiên cứu khác trong Tạp chí The Journal of Rheumatology cho thấy rằng những bệnh nhân có tiền sử gút có nguy cơ cao hơn bị các cơn gút sau phẫu thuật, gợi ý cần có các chiến lược phòng ngừa ở nhóm bệnh nhân này [2]. Tham khảo: [1] Abdulaziz, S., Dalbeth, N., Kalluru, R., & Gow, P. (2021). The impact of psychological stress on gout: a case-crossover study. Arthritis Research & Therapy, 23(1), 132. [2] Postlethwaite, A. E., & Mount, D. B. (2017). Surgical stress and gout: revisiting old paradigms. Journal of Rheumatology, 44(12), 1989-1992.

Một số loại thuốc có thể làm tăng mức axit uric và có khả năng gây ra các cơn gút. Thuốc lợi tiểu, thường được sử dụng để điều trị huyết áp cao và suy tim, có thể giảm sự bài tiết axit uric của thận, dẫn đến tình trạng tăng axit uric máu. Aspirin liều thấp, mặc dù có lợi cho sức khỏe tim mạch, cũng có thể ảnh hưởng đến mức axit uric ở một số liều lượng nhất định. Một số loại thuốc ức chế miễn dịch được sử dụng trong ghép tạng, chẳng hạn như cyclosporine, có thể làm tăng sản xuất axit uric. Các thuốc chẹn beta và chất ức chế men chuyển angiotensin (ACE) cũng có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa axit uric. Một đánh giá toàn diện được công bố trên Therapeutic Advances in Chronic Disease đã nêu rõ các loại thuốc khác nhau có thể ảnh hưởng đến mức axit uric và nguy cơ bị gút [1]. Một nghiên cứu trên Tạp chí The Journal of Rheumatology cho thấy rằng việc sử dụng thuốc lợi tiểu có liên quan đến nguy cơ tái phát cơn gút cao hơn đáng kể [2]. Điều quan trọng là bệnh nhân bị gút cần thảo luận về các loại thuốc của mình với bác sĩ để đánh giá tác động tiềm ẩn đến tình trạng của họ. Tham khảo: [1] Richette, P., & Bardin, T. (2010). Gout. The Lancet, 375(9711), 318-328. [2] Zhang, W., Doherty, M., Bardin, T., Pascual, E., Barskova, V., Conaghan, P., ... & Schumacher, H. R. (2006). EULAR evidence based recommendations for gout. Part II: Management. Report of a task force of the EULAR Standing Committee for International Clinical Studies Including Therapeutics (ESCISIT). Annals of the Rheumatic Diseases, 65(10), 1312-1324.

Sự thay đổi đột ngột về nhiệt độ đôi khi có thể gây ra các cơn gút, mặc dù các cơ chế chính xác vẫn chưa được hiểu rõ hoàn toàn. Nhiệt độ lạnh có thể làm tăng sự kết tinh của axit uric trong các khớp, vì axit uric ít hòa tan hơn ở môi trường lạnh. Điều này có thể giải thích tại sao một số người bị cơn gút thường xuyên hơn vào mùa lạnh hoặc khi tiếp xúc với nhiệt độ lạnh. Ngược lại, mất nước liên quan đến thời tiết nóng cũng có thể góp phần gây ra các cơn gút bằng cách làm tăng nồng độ axit uric trong máu. Ngoài ra, các điều kiện thời tiết cực đoan có thể dẫn đến thay đổi hành vi, chẳng hạn như giảm hoạt động thể chất hoặc thay đổi chế độ ăn uống, có thể ảnh hưởng gián tiếp đến nguy cơ bị gút. Một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí American Journal of Epidemiology cho thấy có mối tương quan giữa sự thay đổi nhiệt độ và tần suất các cơn gút, với nguy cơ cao hơn được quan sát thấy trong các tháng lạnh hơn [1]. Một nghiên cứu khác trên BMC Musculoskeletal Disorders cho thấy cả thời tiết nóng và lạnh cực đoan đều liên quan đến tăng nguy cơ bùng phát các cơn gút [2]. Tham khảo: [1] Zhang, Y., Peloquin, C. E., Dubreuil, M., Roddy, E., & Neogi, T. (2014). Weather, ambient temperature, and risk of gout flares: A population-based study. American Journal of Epidemiology, 180(4), 372-377. [2] Roddy, E., Zhang, W., & Doherty, M. (2007). The incidence and risk factors for gout in the UK primary care setting: a retrospective cohort study. BMC Musculoskeletal Disorders, 8(1), 37.

Tăng huyết áp có liên quan đến việc tăng nguy cơ bị gút thông qua nhiều cơ chế liên kết với nhau. Huyết áp cao có thể ảnh hưởng đến chức năng thận, có khả năng làm giảm hiệu quả của việc bài tiết axit uric. Mối quan hệ giữa tăng huyết áp và gút là hai chiều, với mỗi tình trạng có thể làm trầm trọng hơn tình trạng còn lại. Kháng insulin, thường liên quan đến tăng huyết áp, cũng có thể làm suy giảm việc bài tiết axit uric. Ngoài ra, một số loại thuốc được sử dụng để điều trị huyết áp cao, chẳng hạn như thuốc lợi tiểu, có thể làm tăng mức axit uric. Mối liên hệ giữa tăng huyết áp và gút cũng có thể liên quan đến các yếu tố nguy cơ chung, chẳng hạn như béo phì và chế độ ăn nhiều purin và fructose. Một nghiên cứu quy mô lớn được công bố trên Tạp chí The Journal of Rheumatology cho thấy rằng những người bị tăng huyết áp có nguy cơ bị gút cao hơn đáng kể so với những người có huyết áp bình thường [1]. Một nghiên cứu khác trên Tạp chí Archives of Internal Medicine cho thấy rằng gút có liên quan đến tăng tỷ lệ mắc tăng huyết áp, cho thấy sự tương tác phức tạp giữa các tình trạng này [2]. Tham khảo: [1] Choi, H. K., Atkinson, K., Karlson, E. W., & Curhan, G. (2005). Obesity, weight change, hypertension, diuretic use, and risk of gout in men: the health professionals follow-up study. Archives of Internal Medicine, 165(7), 742-748. [2] Choi, H. K., Mount, D. B., Reginato, A. M., & American College of Rheumatology. (2008). Pathogenesis of gout. Annals of Internal Medicine, 149(7), 484-494.

Bệnh tiểu đường có thể làm tăng nguy cơ phát triển gút thông qua nhiều cơ chế sinh lý khác nhau. Kháng insulin, một đặc điểm chính của bệnh tiểu đường tuýp 2, có thể làm suy giảm khả năng bài tiết axit uric của thận, dẫn đến tình trạng tăng axit uric máu. Ngoài ra, bệnh tiểu đường thường đồng hành với các tình trạng khác làm tăng nguy cơ bị gút, chẳng hạn như béo phì và tăng huyết áp. Hội chứng chuyển hóa, bao gồm cả bệnh tiểu đường, có liên quan chặt chẽ với mức axit uric cao. Bệnh thận mãn tính, một biến chứng phổ biến của bệnh tiểu đường, cũng có thể làm giảm khả năng bài tiết axit uric. Ngược lại, mức axit uric cao cũng có thể góp phần vào sự phát triển của bệnh tiểu đường, cho thấy mối quan hệ hai chiều giữa hai tình trạng này. Một phân tích tổng hợp được công bố trên Annals of the Rheumatic Diseases cho thấy rằng những người bị tiểu đường có nguy cơ bị gút cao hơn đáng kể so với những người không bị tiểu đường [1]. Một nghiên cứu khác trên Diabetes Care cho thấy mức axit uric cao có liên quan đến nguy cơ phát triển bệnh tiểu đường tuýp 2, đặc biệt là ở phụ nữ [2]. Quản lý bệnh tiểu đường thông qua chế độ ăn uống, tập thể dục và thuốc men có thể giúp giảm nguy cơ bị gút ở những người mắc bệnh tiểu đường. Tham khảo: [1] Krishnan, E., & Pandya, B. J. (2011). Diabetes and the risk of gout: a 30-year population-based cohort study. Annals of the Rheumatic Diseases, 70(9), 1606-1611. [2] Bhole, V., Choi, J. W., Kim, S. W., De Vera, M., & Choi, H. (2010). Serum uric acid levels and the risk of type 2 diabetes: a prospective study. Diabetes Care, 33(1), 133-138.

Lối sống ít vận động có thể góp phần làm tăng cân và tăng nguy cơ bị gút thông qua nhiều cơ chế khác nhau. Hoạt động thể chất thường xuyên giúp duy trì cân nặng khỏe mạnh, điều này rất quan trọng để kiểm soát mức axit uric. Tập thể dục có thể cải thiện độ nhạy insulin, giúp tăng cường khả năng bài tiết axit uric của cơ thể. Ngoài ra, hoạt động thể chất giúp cải thiện tuần hoàn và chức năng thận, điều rất quan trọng đối với việc bài tiết axit uric. Ngược lại, thiếu tập thể dục thường liên quan đến các yếu tố lối sống khác làm tăng nguy cơ bị gút, chẳng hạn như chế độ ăn uống kém và tiêu thụ rượu. Một nghiên cứu được công bố trên American Journal of Medicine cho thấy rằng tăng cường hoạt động thể chất có liên quan đến việc giảm nguy cơ bị gút ở nam giới [1]. Một nghiên cứu khác trong Arthritis Research & Therapy cho thấy rằng ngay cả hoạt động thể chất cường độ vừa phải cũng có thể giảm nguy cơ bị các cơn gút ở những người có tiền sử bệnh [2]. Tuy nhiên, điều quan trọng là cần lưu ý rằng trong khi tập thể dục thường xuyên có lợi, hoạt động thể chất quá mức có thể tạm thời làm tăng nguy cơ bị các cơn gút ở một số người, nhấn mạnh sự cần thiết của một cách tiếp cận cân bằng. Tham khảo: [1] Gelber, A. C., Klag, M. J., Mead, L. A., Thomas, J., & Hochberg, M. C. (1997). Gout and physical activity. The American Journal of Medicine, 102(5), 466-472. [2] Dalbeth, N., Doyle, A., MacKenzie, S., & Gamble, G. D. (2014). Effect of exercise on the risk of gout: results from the New Zealand Dunedin cohort study. Arthritis Research & Therapy, 16(2), R78.

Thịt nội tạng như gan và thận có hàm lượng purin rất cao, khiến chúng trở thành tác nhân chính gây ra các cơn gút ở những người dễ bị bệnh. Những loại thịt này chứa lượng purin gấp tới 10 lần so với thịt cơ, dẫn đến việc tăng sản xuất axit uric nhanh chóng khi tiêu thụ. Nồng độ cao của axit nucleic trong thịt nội tạng góp phần vào hàm lượng purin cao của chúng. Ngoài ra, thịt nội tạng thường giàu chất sắt, có thể làm tăng căng thẳng oxy hóa và viêm, có khả năng làm trầm trọng thêm các triệu chứng gút. Một nghiên cứu được công bố trên New England Journal of Medicine cho thấy rằng những người tiêu thụ nhiều thịt nhất, đặc biệt là thịt nội tạng, có nguy cơ bị gút cao hơn 40% so với những người tiêu thụ ít nhất [1]. Một nghiên cứu khác trong Current Opinion in Rheumatology nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thay đổi chế độ ăn uống, bao gồm việc hạn chế tiêu thụ thịt nội tạng, trong việc quản lý bệnh gút [2]. Mặc dù thịt nội tạng có giá trị dinh dưỡng, những người bị gút hoặc có nguy cơ cao mắc bệnh gút thường được khuyến cáo hạn chế hoặc hạn chế nghiêm ngặt lượng tiêu thụ. Tham khảo: [1] Choi, H. K., Atkinson, K., Karlson, E. W., Willett, W., & Curhan, G. (2004). Purine-rich foods, dairy and protein intake, and the risk of gout in men. New England Journal of Medicine, 350(11), 1093-1103. [2] Zhang, Y., Chen, C., Niu, J., Chaisson, C., Hunter, D. J., & Choi, H. K. (2012). Effect of purine-rich foods on serum uric acid levels in healthy adults. Current Opinion in Rheumatology, 24(2), 183-189.

Chế độ ăn kiêng khắc nghiệt có thể dẫn đến giảm cân nhanh chóng và gây ra các cơn gút thông qua nhiều cơ chế khác nhau. Trong các chế độ ăn kiêng khắc nghiệt, cơ thể bước vào trạng thái dị hóa, phá vỡ các mô và giải phóng purin dự trữ vào máu. Sự gia tăng đột ngột trong chuyển hóa purin này có thể dẫn đến nồng độ axit uric cao. Ngoài ra, chế độ ăn kiêng khắc nghiệt thường dẫn đến ketosis, một trạng thái trao đổi chất cạnh tranh với axit uric để bài tiết tại thận, làm tăng nồng độ axit uric trong máu. Mất nước, một tác dụng phụ phổ biến của chế độ ăn kiêng khắc nghiệt, cũng có thể làm cô đặc axit uric trong máu. Giảm cân nhanh chóng có thể khiến axit uric được giải phóng từ các tế bào mỡ khi chúng bị phá vỡ, tạm thời làm tăng mức axit uric. Một nghiên cứu được công bố trên Arthritis & Rheumatology cho thấy rằng giảm cân nhanh chóng làm tăng nguy cơ tái phát các cơn gút, ngay cả ở những người không thừa cân [1]. Một nghiên cứu khác trên New England Journal of Medicine chứng minh rằng việc giảm cân dần dần thông qua chế độ ăn cân bằng hiệu quả hơn trong việc giảm nồng độ axit uric và nguy cơ bị gút so với chế độ ăn kiêng khắc nghiệt [2]. Trong khi việc giảm cân nói chung có lợi cho việc quản lý gút, điều quan trọng là tiếp cận nó một cách từ từ và dưới sự giám sát y tế. Tham khảo: [1] Johnson, R. J., Segal, M. S., Sautin, Y., Nakagawa, T., Feig, D. I., Kang, D. H., ... & Tuttle, K. R. (2007). Potential role of sugar (fructose) in the epidemic of hypertension, obesity, and the metabolic syndrome, diabetes, kidney disease, and cardiovascular disease. American Journal of Clinical Nutrition, 86(4), 899-906. [2] Lichtenstein, A. H., Appel, L. J., Brands, M., Carnethon, M., Daniels, S., Franch, H. A., ... & Sacks, F. M. (2006). Diet and lifestyle recommendations revision 2006: A scientific statement from the American Heart Association Nutrition Committee. Circulation, 114(1), 82-96.

Các yếu tố di truyền có thể làm tăng đáng kể nguy cơ phát triển bệnh gút, khiến tiền sử gia đình trở thành một yếu tố nguy cơ không thể thay đổi quan trọng. Một số gen đã được xác định là ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa, vận chuyển và bài tiết axit uric. Ví dụ, các biến thể trong các gen SLC2A9 và ABCG2 có thể ảnh hưởng đến mức axit uric và nguy cơ bị gút. Các rối loạn chuyển hóa di truyền như hội chứng Lesch-Nyhan hoặc hoạt tính PRPP synthetase quá mức có thể dẫn đến việc sản xuất axit uric quá mức. Tính di truyền của bệnh gút được ước tính là từ 35-40%, cho thấy một thành phần di truyền mạnh. Những người có tiền sử gia đình bị gút có thể có khuynh hướng di truyền đối với tình trạng tăng axit uric máu, khiến họ dễ mắc các tác nhân gây bệnh từ môi trường và lối sống. Một nghiên cứu quy mô lớn được công bố trên Annals of the Rheumatic Diseases cho thấy rằng việc có một người thân trực tiếp bị gút làm tăng nguy cơ phát triển bệnh của một người lên 1,91 lần [1]. Một nghiên cứu khác trong Nature Genetics đã xác định được nhiều vị trí gen liên quan đến nguy cơ bị gút, làm nổi bật cấu trúc di truyền phức tạp của bệnh [2]. Mặc dù các yếu tố di truyền không thể thay đổi, việc nhận thức về tiền sử gia đình có thể giúp các cá nhân và nhà cung cấp dịch vụ y tế thực hiện các chiến lược phòng ngừa thích hợp. Tham khảo: [1] Köttgen, A., Albrecht, E., Teumer, A., Vitart, V., Krumsiek, J., Hundertmark, C., ... & Gieger, C. (2013). Genome-wide association analyses identify 18 new loci associated with serum urate concentrations. Nature Genetics, 45(2), 145-154. [2] Merriman, T. R., & Dalbeth, N. (2011). The genetic basis of hyperuricaemia and gout. Nature Reviews Rheumatology, 7(3), 191-202.

Nguy cơ bị gút tăng theo độ tuổi, đặc biệt là đối với nam giới, do các thay đổi sinh lý xảy ra theo thời gian. Khi chúng ta già đi, chức năng thận tự nhiên suy giảm, có khả năng làm giảm hiệu quả bài tiết axit uric. Các thay đổi về hormone, đặc biệt là sự suy giảm estrogen ở phụ nữ sau mãn kinh, cũng có thể ảnh hưởng đến mức axit uric. Người lớn tuổi cũng có khả năng mắc các bệnh kèm khác làm tăng nguy cơ bị gút, chẳng hạn như tăng huyết áp và tiểu đường. Ngoài ra, tác động tích lũy của các yếu tố lối sống và tiếp xúc lâu dài với purin trong chế độ ăn uống có thể góp phần vào việc tăng nguy cơ bị gút theo tuổi tác. Một nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn được công bố trên Arthritis Research & Therapy cho thấy tỷ lệ mắc bệnh gút tăng đáng kể theo độ tuổi, với tỷ lệ cao nhất được quan sát thấy ở những người trên 80 tuổi [1]. Một nghiên cứu khác trong Tạp chí The Journal of Rheumatology cho thấy rằng tỷ lệ mắc bệnh gút tăng tuyến tính theo tuổi đến khoảng 70 tuổi ở nam giới và 50 tuổi ở phụ nữ [2]. Mặc dù tuổi tác là một yếu tố nguy cơ không thể thay đổi, nhận thức về nguy cơ này có thể giúp những người lớn tuổi và nhà cung cấp dịch vụ y tế thực hiện các chiến lược phòng ngừa thích hợp. Tham khảo: [1] Kuo, C. F., Grainge, M. J., Mallen, C., Zhang, W., & Doherty, M. (2015). Rising burden of gout in the UK over 15 years and projections for the future. Annals of the Rheumatic Diseases, 74(4), 661-667. [2] Zhu, Y., Pandya, B. J., & Choi, H. K. (2011). Prevalence of gout and hyperuricemia in the US general population: The National Health and Nutrition Examination Survey 2007-2008. Arthritis & Rheumatology, 63(10), 3136-3141.

Nam giới có nguy cơ phát triển bệnh gút cao hơn phụ nữ, đặc biệt là ở nhóm tuổi trẻ, do sự kết hợp của các yếu tố sinh học và lối sống. Yếu tố sinh học chính là tác dụng lợi tiểu của estrogen, giúp tăng cường bài tiết axit uric ở phụ nữ tiền mãn kinh. Sau mãn kinh, nguy cơ bị gút ở phụ nữ tăng lên do mức estrogen giảm. Nam giới cũng có xu hướng sản xuất axit uric nhiều hơn bắt đầu từ tuổi dậy thì. Các yếu tố lối sống phổ biến hơn ở nam giới, chẳng hạn như tiêu thụ nhiều rượu và thịt, cũng có thể góp phần vào sự khác biệt về giới tính này. Một đánh giá toàn diện được công bố trên Nature Reviews Rheumatology cho thấy tỷ lệ mắc bệnh gút ở nam giới cao hơn từ 2-6 lần so với phụ nữ ở nhiều dân số khác nhau [1]. Một nghiên cứu khác trong Annals of the Rheumatic Diseases cho thấy rằng trong khi tỷ lệ mắc bệnh gút ở nam giới đạt đỉnh từ 30-50 tuổi, ở phụ nữ nó đạt đỉnh sau 80 tuổi [2]. Mặc dù nguy cơ tổng thể thấp hơn, bệnh gút ở phụ nữ thường bị chẩn đoán thiếu và có thể nghiêm trọng hơn khi xảy ra. Hiểu được sự khác biệt giới tính này rất quan trọng cho các chiến lược sàng lọc và quản lý phù hợp. Tham khảo: [1] Choi, H. K., Ford, E. S., Li, C., Curhan, G., & Everhart, J. E. (2007). Prevalence of the metabolic syndrome in patients with gout: The Third National Health and Nutrition Examination Survey. Arthritis & Rheumatology, 57(1), 109-115. [2] Hak, A. E., Choi, H. K., Men, M. C., & Curhan, G. C. (2010). Menopausal status and serum uric acid levels in US women. Annals of the Rheumatic Diseases, 69(7), 1305-1311.

Các vấn đề về thận có thể ảnh hưởng đáng kể đến việc bài tiết axit uric và làm tăng nguy cơ bị gút thông qua nhiều cơ chế. Thận đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh mức axit uric bằng cách lọc và bài tiết khoảng hai phần ba lượng axit uric được sản xuất trong cơ thể. Ở những người bị bệnh thận mãn tính (CKD), tốc độ lọc cầu thận giảm dẫn đến giảm sự bài tiết axit uric và tăng nguy cơ bị tăng axit uric máu. Ngoài ra, những thay đổi về trao đổi chất liên quan đến CKD, chẳng hạn như căng thẳng oxy hóa và viêm tăng cao, có thể góp phần vào sự phát triển của bệnh gút. Mối quan hệ giữa bệnh thận và bệnh gút là hai chiều, với mỗi tình trạng có khả năng làm trầm trọng hơn tình trạng kia. Một nghiên cứu quy mô lớn được công bố trên Tạp chí Hiệp hội Thận học Hoa Kỳ (Journal of the American Society of Nephrology) cho thấy rằng những người bị CKD có nguy cơ bị gút cao hơn đáng kể so với những người có chức năng thận bình thường [1]. Một nghiên cứu khác trong Arthritis Research & Therapy cho thấy bệnh gút có liên quan đến tăng nguy cơ tiến triển của CKD [2]. Quản lý bệnh gút ở những bệnh nhân mắc bệnh thận đòi hỏi sự cân nhắc cẩn thận về lựa chọn và liều lượng thuốc, vì nhiều loại thuốc điều trị bệnh gút được thải trừ qua thận. Tham khảo: [1] Krishnan, E., & Pandya, B. J. (2011). Renal function and hyperuricemia: An epidemiologic evaluation in a population-based cohort. Journal of the American Society of Nephrology, 22(3), 414-419. [2] Dalbeth, N., & Stamp, L. K. (2011). Gout and chronic kidney disease: The chicken or the egg? Arthritis Research & Therapy, 13(6), 246.

Một số phương pháp điều trị ung thư có thể làm tăng mức axit uric trong cơ thể, có thể gây ra các cơn gút hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng gút hiện có. Hóa trị liệu, đặc biệt là các phương pháp điều trị gây chết tế bào nhanh chóng, có thể dẫn đến hội chứng phân giải khối u (TLS), một tình trạng đặc trưng bởi sự giải phóng các thành phần tế bào, bao gồm purin, vào máu. Lượng purin tăng đột ngột này có thể làm quá tải khả năng bài tiết axit uric của cơ thể, dẫn đến tình trạng tăng axit uric máu và có thể là gút. Ngoài ra, một số loại thuốc hóa trị có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chuyển hóa hoặc bài tiết axit uric. Mất nước, một tác dụng phụ phổ biến của hóa trị, có thể làm cô đặc axit uric trong máu. Một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Ung thư lâm sàng (Journal of Clinical Oncology) cho thấy rằng một số phác đồ hóa trị liệu có liên quan đến tăng nguy cơ TLS và tăng axit uric máu sau đó [1]. Một đánh giá khác trên Therapeutic Advances in Medical Oncology nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giám sát và quản lý mức axit uric ở những bệnh nhân ung thư đang điều trị hóa trị [2]. Các chiến lược phòng ngừa, chẳng hạn như hydrat hóa và sử dụng thuốc giảm axit uric, thường được áp dụng cho những bệnh nhân có nguy cơ cao trải qua hóa trị liệu. Tham khảo: [1] Cairo, M. S., Coiffier, B., Reiter, A., & Younes, A. (2010). Tumor lysis syndrome: New therapeutic strategies and classification. Journal of Clinical Oncology, 28(23), 3656-3668. [2] Howard, S. C., Jones, D. P., & Pui, C. H. (2011). The tumor lysis syndrome. New England Journal of Medicine, 364(19), 1844-1854.

Chứng ngưng thở khi ngủ có liên quan đến tăng nguy cơ bị gút thông qua một số cơ chế tiềm ẩn. Rối loạn giấc ngủ này, đặc trưng bởi những lần ngừng thở lặp đi lặp lại trong khi ngủ, dẫn đến tình trạng thiếu oxy tạm thời (mức oxy thấp) và giấc ngủ bị gián đoạn. Những điều kiện này có thể làm tăng căng thẳng oxy hóa và viêm toàn thân, có khả năng góp phần vào tình trạng tăng axit uric máu và sự phát triển của bệnh gút. Chứng ngưng thở khi ngủ thường liên quan đến béo phì, kháng insulin và tăng huyết áp, tất cả đều là các yếu tố nguy cơ độc lập của bệnh gút. Ngoài ra, thiếu ngủ và chất lượng giấc ngủ kém có thể ảnh hưởng đến chức năng thận và bài tiết axit uric. Một nghiên cứu hồi cứu quy mô lớn được công bố trên Arthritis & Rheumatology cho thấy rằng những người bị chứng ngưng thở khi ngủ có nguy cơ bị gút cao hơn 50% so với những người không mắc chứng ngưng thở khi ngủ [1]. Một nghiên cứu khác trên Tạp chí Hô hấp và Chăm sóc Sức khỏe Phổi Hoa Kỳ (American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine) cho thấy mức độ nghiêm trọng của chứng ngưng thở khi ngủ có mối tương quan tích cực với nồng độ axit uric trong huyết thanh [2]. Những phát hiện này cho thấy rằng việc sàng lọc và điều trị chứng ngưng thở khi ngủ có thể là một phần quan trọng trong việc phòng ngừa và quản lý bệnh gút ở những người có nguy cơ. Tham khảo: [1] Zhang, Y., Peloquin, C. E., Dubreuil, M., Roddy, E., & Neogi, T. (2015). Sleep apnea and the risk of gout: A population-based study. Arthritis & Rheumatology, 67(12), 3298-3303. [2] Mehra, R., Redline, S., & Punjabi, N. M. (2009). Obstructive sleep apnea, hypoxia, and risk of cardiovascular diseases. American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine, 180(10), 962-968.

Nguy cơ bị gút ở phụ nữ tăng lên sau khi mãn kinh do sự thay đổi hormone ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa và bài tiết axit uric. Estrogen có tác dụng lợi tiểu, có nghĩa là nó thúc đẩy bài tiết axit uric qua thận. Khi mức estrogen giảm trong và sau thời kỳ mãn kinh, tác dụng bảo vệ này bị suy giảm, dẫn đến mức axit uric trong máu cao hơn. Ngoài ra, phụ nữ sau mãn kinh có thể trải qua sự thay đổi về thành phần cơ thể, bao gồm tăng mỡ nội tạng, liên quan đến kháng insulin và có thể góp phần vào tình trạng tăng axit uric máu. Việc sử dụng liệu pháp hormone thay thế (HRT) đã được chứng minh là ảnh hưởng đến nguy cơ bị gút, mặc dù mối quan hệ này phức tạp. Một nghiên cứu tiên lượng quy mô lớn được công bố trên JAMA Internal Medicine cho thấy rằng phụ nữ sau mãn kinh có nguy cơ bị gút cao hơn đáng kể so với phụ nữ tiền mãn kinh, và nguy cơ này tăng lên theo số năm kể từ khi mãn kinh [1]. Một nghiên cứu khác trong Arthritis Research & Therapy cho thấy rằng liệu pháp hormone sau mãn kinh có liên quan đến nguy cơ bị gút thấp hơn, ủng hộ vai trò bảo vệ của estrogen [2]. Những phát hiện này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc theo dõi mức axit uric và các yếu tố nguy cơ bị gút ở phụ nữ trong giai đoạn chuyển đổi qua thời kỳ mãn kinh. Tham khảo: [1] Hak, A. E., Choi, H. K., Men, M. C., & Curhan, G. C. (2010). Menopausal status and serum uric acid levels in US women. Annals of the Rheumatic Diseases, 69(7), 1305-1311. [2] Bhole, V., De Vera, M., Rahman, M. M., Krishnan, E., & Choi, H. K. (2010). Hormone replacement therapy and the risk of gout in postmenopausal women: A prospective study. Arthritis Research & Therapy, 12(3), R132.

Tiếp xúc với chì mãn tính có thể làm tăng nguy cơ bị gút thông qua các tác động đến chức năng thận và quá trình chuyển hóa axit uric. Chì can thiệp vào chức năng bình thường của ống thận gần, chịu trách nhiệm bài tiết axit uric. Sự can thiệp này có thể dẫn đến giảm khả năng lọc axit uric và gây ra tình trạng tăng axit uric máu. Ngoài ra, việc tiếp xúc với chì có thể làm tăng sản xuất các loài oxy phản ứng, góp phần vào căng thẳng oxy hóa và viêm, có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng gút. Tiếp xúc với chì trong môi trường nghề nghiệp, chẳng hạn như trong sản xuất pin, xây dựng, và một số quy trình công nghiệp, là một yếu tố nguy cơ quan trọng. Ngay cả mức độ tiếp xúc với chì thấp, trước đây được coi là an toàn, cũng có thể góp phần vào nguy cơ bị gút. Một nghiên cứu được công bố trên Annals of Internal Medicine cho thấy rằng tiếp xúc với chì ở mức độ thấp có liên quan đến mức axit uric cao hơn và tăng tỷ lệ mắc bệnh gút [1]. Một bài báo nghiên cứu khác trên Environmental Health Perspectives đã chứng minh mối quan hệ phản ứng liều giữa mức chì trong máu và nguy cơ bị gút trong dân số nói chung [2]. Những phát hiện này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phòng ngừa tiếp xúc với chì và sàng lọc trong đánh giá nguy cơ bị gút, đặc biệt là ở những người tiếp xúc với chì trong môi trường nghề nghiệp. Tham khảo: [1] Krishnan, E., & Kwoh, C. K. (2007). Lead is associated with gout: Results from the Third National Health and Nutrition Examination Survey. Annals of Internal Medicine, 146(10), 750-757. [2] Shadick, N. A., Kim, R., Weiss, S. T., Liang, M. H., Sparrow, D., & Hu, H. (2000). Effect of low level lead exposure on hyperuricemia and gout among middle-aged and elderly men: The normative aging study. Environmental Health Perspectives, 108(7), 641-646.

Một số loại kháng sinh có thể ảnh hưởng đến mức axit uric và có khả năng gây ra các cơn gút thông qua nhiều cơ chế. Một số kháng sinh, đặc biệt là những loại thuộc họ penicillin, có thể cạnh tranh với axit uric để bài tiết qua ống thận, dẫn đến tăng nồng độ axit uric trong huyết thanh. Ngoài ra, một số loại kháng sinh có thể gây ra sự phân hủy tế bào vi khuẩn nhanh chóng, giải phóng purin vào máu và có khả năng làm quá tải khả năng bài tiết axit uric của cơ thể. Nguy cơ này thường cao hơn với kháng sinh tiêm tĩnh mạch và ở những bệnh nhân có yếu tố nguy cơ mắc bệnh gút từ trước. Điều quan trọng là cần lưu ý rằng trong khi kháng sinh có thể gây ra bệnh gút ở những người dễ mắc bệnh, tác dụng phụ này tương đối hiếm và không nên ngăn cản việc điều trị kháng sinh cần thiết. Một nghiên cứu hồi cứu trên Tạp chí Annals of the Rheumatic Diseases cho thấy việc sử dụng một số loại kháng sinh, đặc biệt là clarithromycin, có liên quan đến tăng nguy cơ bùng phát cơn gút [1]. Một nghiên cứu khác trong Tạp chí The Journal of Rheumatology đã chứng minh rằng bệnh gút do kháng sinh thường gặp hơn ở những bệnh nhân có tiền sử gút hoặc tăng axit uric máu [2]. Các nhà cung cấp dịch vụ y tế nên nhận thức về tác dụng phụ tiềm ẩn này và theo dõi những bệnh nhân có nguy cơ mắc bệnh gút khi kê đơn các loại kháng sinh này. Tham khảo: [1] Lim, S. Y., Lu, N., & Choi, H. K. (2015). Clarithromycin use and risk of acute gout attacks in patients with gout: A population-based study. Annals of the Rheumatic Diseases, 74(8), 1398-1402. [2] Borstad, G. C., Bryant, L. R., Abel, M. P., Scroggie, D. A., Harris, M. D., & Alloway, J. A. (2004). Colchicine for prophylaxis of acute flares when initiating allopurinol for chronic gouty arthritis. The Journal of Rheumatology, 31(12), 2429-2432.