ဂေါက်ရောဂါများ

Purine အများအပြားပါဝင်သော အစားအစာများသည် ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်းရှိ uric acid အဆင့်များကိုထိုးထွင်းကာ gout ကားမတွေ့ရစေပါသည်။ Purine များသည် အချို့အစားအစာများတွင် သဘာဝဖြစ်ပေါ်သော ပါဝင်ပစ္စည်းများဖြစ်ပြီး စားအကြောင်း၌ uric acid အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသည်။ Purine အများအပြားပါဝင်သော အစားအစာများတွင် အော်ဂန်အသား၊ ခြင်္သေ့သား၊ အချို့သော ပင်လယ်အစားအစာများ (ဉပမာ sardines နှင့် mussels) နှင့် အချို့သော ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ (ဥပမာ spinach နှင့် asparagus) ပါဝင်သည်။ အစားအစာများကို အနည်းအကျဉ်းစားဖို့က gout လက္ခဏာများကို ထိန်းချုပ်ရန် အရေးကြီးသည်။ New England Journal of Medicine တွင် ထုတ်ဝေသော သုတေသနတစ်ခုအရ အသားနှင့် ပင်လယ်အစားအစာများကို များစွာစားသုံးခြင်းသည် gout ဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးတက်စေပြီး နို့ထွက်ကုန်များစားသုံးခြင်းသည် gout ဖြစ်နိုင်ခြေကို လျော့နည်းစေသည်ဟုတွေ့ရှိခဲ့သည် [1]။ References: [1] Choi, H. K., Atkinson, K., Karlson, E. W., Willett, W., & Curhan, G. (2004). Purine-rich foods, dairy and protein intake, and the risk of gout in men. New England Journal of Medicine, 350(11), 1093-1103.

အရက်, အထူးသဖြင့် ဘီယာ,သည် uric acid ထုတ်လုပ်မှုကိုတိုးတက်စေပြီး အရေအတွက်ထိန်းချုပ်ခြင်းကိုလျော့နည်းစေကာ gout ကားမတွေ့နိုင်စေသည်။ ဘီယာမှာ ပင်လယ်အရက်များတွင် ပါဝင်သော purine အနည်းအများကြောင့် အထူးပြသနာတတ်သည်။ အရက် metabolism သည် နှလုံးလေးများတွင် uric acid ထုတ်ဖော်မှုနှင့် ယှဉ်တွဲအဖြစ် ပိုမိုပြင်းထန်စေသည်။ ထို့အပြင် အရက်သည် dehydrate ဖြစ်စေကာ ရေဓာတ်များကိုပိုမိုကိုက်ခဲစေသည်။ The Lancet တွင် ထုတ်ဝေသော ရှေ့ကြည့်သုတေသနတစ်ခုအရ ဘီယာနှင့် အရက်စားသုံးခြင်းသည် gout ဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးတက်စေပြီး ဘီယာသည် အရက်ထက်ပိုမိုဖြစ်နိုင်သော အန္တရာယ်ရှိသည်၊ သို့သော်အရက်သာမန်အနေဖြင့် gout ဖြစ်နိုင်ခြေမရှိသည်ဟုတွေ့ရှိခဲ့သည် [1]။ References: [1] Choi, H. K., & Curhan, G. (2004). Beer, liquor, and wine consumption and serum uric acid level: The Third National Health and Nutrition Examination Survey. Arthritis Care & Research, 51(6), 1023-1029.

ရေမလုံလောက်စွာသောက်ခြင်းသည် သွေးထဲတွင် uric acid အရေအတွက်ကို မြင့်တက်စေနိုင်ပြီး gout ကားမတွေ့နိုင်စေနိုင်သည်။ ရေဓာတ်ကို ပုံမှန်ထိန်းချုပ်ထားခြင်းသည် ကျောက်ကပ်လှောင်ခြင်းအတွက် အရေးကြီးသည်၊ ထို့ကြောင့် ကျောက်ကပ်သည် uric acid ကို ပင်လယ်ထဲသို့ ထုတ်ပေးပါသည်။ ရေမလုံလောက်သောအခါတွင် ခန္ဓာကိုယ်သည် ရေဓာတ်ကိုထိန်းချုပ်ထားပြီး ရေငွေ့များ ပိုမိုထွက်လာသည်နှင့် uric acid ထုတ်ပေးခြင်း လျော့နည်းသွားသည်။ ထို့အပြင် ရေဓာတ်မလုံလောက်ခြင်းသည် ဖိအားဆိုင်ရာ hormones ထုတ်ပေးမှုကိုမြင့်တက်စေနိုင်ပြီး၊ ထို hormones များသည် uric acid အဆင့်များကို အနားလှည့်ခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။ Arthritis Research & Therapy တွင် ထုတ်ဝေသော သုတေသနတစ်ခုအရ ရေလုံလောက်စွာသောက်ခြင်းသည် gout ကားမတွေ့နိုင်ခြေအတွက် အရေးကြီးဖြစ်ကြောင်းတွေ့ရှိခဲ့သည် [1]။ References: [1] Neogi, T., Chen, C., Niu, J., Chaisson, C., Hunter, D. J., & Zhang, Y. (2014). Alcohol quantity and type on risk of recurrent gout attacks: An internet-based case-crossover study. The American Journal of Medicine, 127(4), 311-318.

အလွန်လွန်ပြားပြားအလေးချိန်ထပ်တိုးခြင်းသည် uric acid ထုတ်လုပ်မှုကိုတိုးတက်စေကာ ထုတ်ပေးခြင်းကိုလျော့နည်းစေပြီး gout ဖြစ်နိုင်ခြေကို အလွန်တိုးတက်စေနိုင်သည်။ ဝအောင်စွာသည် insulin ဆန့်ကျင်ခြင်းနှင့်ပတ်သက်သည့် အခြေအနေဖြစ်ပြီး၊ အထူးသဖြင့် ကျောက်ကပ်များသည် uric acid ကိုထိရောက်စွာထုတ်ပေးနိုင်မှုကိုထိခိုက်စေသည်။ ထို့အပြင် အဆီတစ်ချို့သည် အဆီထုပ်သားထက်ပိုမို uric acid ထုတ်လုပ်ပေးသည်၊ ဒါကြောင့် ဝမှုနှင့် gout ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်တက်သွားသည်။ အလေးချိန်လျော့နည်းခြင်းသည် uric acid အဆင့်ကို လျှော့ချပေးပြီး gout ဖြစ်နိုင်ခြေကိုလည်းလျော့ချနိုင်သည်။ Arthritis Research & Therapy တွင် ထုတ်ဝေသော meta-analysis တစ်ခုအရ ဝမှုနှင့် ပတ်သက်သော gout ဖြစ်နိုင်ခြေမှာ အလေးချိန် (BMI) တိုးတက်သွားသောအခါတွင် တိုးတက်လာသည်ဟုတွေ့ရှိခဲ့သည် [1]။ Journal of Rheumatology တွင် ထုတ်ဝေသော သုတေသနတစ်ခုမှာ ဝါးဝရတ်ဆေးခန်းအတွက် ဆေးကုသမှုဖြင့် အလေးချိန်လျှော့ခြင်းသည် gout ကားမတွေ့ရစေနိုင်သည်ဟု သုတေသနတစ်ခုတွင် အထူးပြောကြားခဲ့သည် [2]။ References: [1] Aune, D., Norat, T., & Vatten, L. J. (2014). Body mass index and the risk of gout: a systematic review and dose-response meta-analysis of prospective studies. European Journal of Nutrition, 53(8), 1591-1601. [2] Romero-Talamás, H., Daigle, C. R., Aminian, A., Corcelles, R., Brethauer, S. A., & Schauer, P. R. (2014). The effect of bariatric surgery on gout: a comparative study. Surgery for Obesity and Related Diseases, 10(6), 1161-1165.

အလွန်လျင်မြန်စွာအလေးချိန်လျော့ခြင်းသည် uric acid အဆင့်ကိုယာယီမြင့်တက်စေနိုင်ပြီး gout ဖြစ်နိုင်ခြေကို ထိုးထွင်းစေနိုင်သည်။ ခန္ဓာကိုယ်သည် အဆီစိုက်ပျိုးမှုကိုလျင်မြန်စွာဖျက်ဆီးသည့်အခါတွင် purine များကိုထုတ်ပေးကာ၊ ထို့နောက် uric acid အဖြစ် ပြောင်းလဲသည်။ uric acid များ၏ မျိုးဆက်သစ်ဖြစ်သော ထုတ်ပေးမှုသည် ကျောက်ကပ်များ၏ ထုတ်ပေးခြင်းစွမ်းရည်ကို ပျက်ပြယ်စေပြီး uric acid အဆင့်များကို မြင့်တက်စေနိုင်သည်။ ထို့အပြင်, crash diet သို့မဟုတ် သံသရာမူရင်းပုံစံဟာ uric acid ထုတ်ပေးမှုကို ဆန့်ကျင်ကာ gout ဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးတက်စေသည်။ လွန်လွန်းစွာအလေးချိန်လျော့ချခြင်းမှာ gout ထိန်းချုပ်မှုအတွက် အားသာမှုရှိစေသော်လည်း၊ gout ကားမတွေ့ရစေခြင်းအတွက် အလေးချိန်ကို တဖြည်းဖြည်းလျော့ချရန် အရေးကြီးသည်။ Arthritis & Rheumatology တွင် ထုတ်ဝေသော သုတေသနတစ်ခုအရ အလွန်လျင်မြန်စွာအလေးချိန်လျော့ခြင်းသည် အလေးချိန်မရှိသူတွင်ပါ gout ဖြစ်နိုင်ခြေတိုးတက်စေနိုင်သည်ဟု တွေ့ရှိခဲ့သည် [1]။ References: [1] Nguyen, U. D., Zhang, Y., Louie-Gao, Q., Niu, J., Felson, D. T., LaValley, M. P., & Choi, H. K. (2017). Obesity paradox in recurrent attacks of gout in observational studies: clarification and remedy. Arthritis & Rheumatology, 69(3), 561-565.

အလွန်များသောဖိအားလွှာများသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ အမျိုးမျိုးသောရောဂါရောင်ရမ်းမှုများကို သွားလာစေကာ gout ကားမတွေ့နိုင်ခြေရှိသည်။ ဖိအားသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ 'ထွက်ပြေးသွားခြင်း' နှင့် သက်ဆိုင်သော hormones (cortisol နှင့် adrenaline) ထုတ်လွှတ်သည်။ ဒီဖိအားကို တိုးတက်စေသော hormones များသည် ခန္ဓာကိုယ်တွင် ရောင်ရမ်းမှုများတိုးတက်စေပြီး ကျောက်ကပ်များ၏ လုပ်ဆောင်နိုင်မှုကို ထိခိုက်စေကာ uric acid ထုတ်ပေးခြင်းကိုလျော့ချသည်။ ထို့အပြင်, ဖိအားသည် အစားအသောက်မကောင်းမှုများ, အရက်သောက်မှုများစွာများ, သက်တမ်းမကြာရှည်မှုများစွာနဲ့ဆိုင်တဲ့ အပြုအမူများကိုစေရာလုပ်သည်။ Arthritis Research & Therapy တွင် ထုတ်ဝေသော သုတေသနတစ်ခုမှာ ဖိအားဆိုင်ရာအဖြစ်အပျက်များသည် gout ရောဂါရောက်ပျောက်ဖြစ်နေတာများကို မြင့်တက်စေကြောင်းတွေ့ရှိခဲ့သည် [1]။ References: [1] Abdulaziz, S., Dalbeth, N., Kalluru, R., & Gow, P. (2021). The impact of psychological stress on gout: a case-crossover study. Arthritis Research & Therapy, 23(1), 132.

အသားနီများစားသုံးခြင်းသည် uric acid အဆင့်များကိုမြင့်တက်စေပြီး gout ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်။ အသားနီများတွင် purine အနည်းအများပါဝင်ပြီး စားနေရင်း uric acid အဖြစ်ပြောင်းလဲသွားသည်။ ထို့အပြင်, အသားနီများတွင် အဆီများသော saturated fats ပါဝင်သည်၊ ဒါဟာ uric acid ထုတ်ပေးခြင်းကို ထိခိုက်စေသည်။ အသားနီများတွင် အနီရောင်သံပါဝင်မှုသည် ဖိအားနှင့်ရောဂါရောင်ရမ်းမှုများတိုးတက်စေနိုင်သည်။ Annals of the Rheumatic Diseases တွင် ထုတ်ဝေသော သုတေသနတစ်ခုအရ အသားနီစားသုံးခြင်းများသောသူများမှာ gout ဖြစ်နိုင်ခြေ ၄၁% ရှိကြောင်းတွေ့ရှိခဲ့သည် [1]။ References: [1] Choi, H. K., Atkinson, K., Karlson, E. W., Willett, W., & Curhan, G. (2004). Purine-rich foods, dairy and protein intake, and the risk of gout in men. Annals of the Rheumatic Diseases, 63(1), 29-35.

အချို့သောပင်လယ်အစားအစာများသည် purine အများအပြားပါဝင်ပြီး gout ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်။ ပင်လယ်အစားအစာများသည် အလွန်ကြိုက်ဖွယ် protein အရင်းအမြစ်ဖြစ်သော်လည်း၊ အချို့အမျိုးအစားများတွင် purine များသောအစာများပါဝင်သည်။ Purine-rich ပင်လယ်အစားအစာများတွင် anchovies, sardines, mussels, scallops, trout, နှင့် tuna ပါဝင်သည်။ New England Journal of Medicine တွင် ထုတ်ဝေသော သုတေသနတစ်ခုအရ ပင်လယ်အစားအစာများ စားသုံးမှုပိုများသောသူများတွင် gout ဖြစ်နိုင်ခြေ တိုးတက်သည်ဟုတွေ့ရှိခဲ့သည် [1]။ References: [1] Choi, H. K., Atkinson, K., Karlson, E. W., Willett, W., & Curhan, G. (2004). Purine-rich foods, dairy and protein intake, and the risk of gout in men. New England Journal of Medicine, 350(11), 1093-1103.

Fructose အများအပြားပါဝင်သော အချိုရည်များသည် uric acid ထုတ်လုပ်မှုကိုတိုးတက်စေပြီး gout ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်။ Fructose သည် အချိုရည်များနှင့် soft drinks အများကြီးပါဝင်သော sugar အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ပြီး ထို metabolism ရုပ်ရှင်တွင် ATP depletion ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် gout ဖြစ်စေနိုင်သည်။ British Medical Journal တွင် ထုတ်ဝေသော သုတေသနတစ်ခုအရ fructose အရည်များကိုနှစ်လျှောက်အတွင်းကစားသုံးခြင်းသည် gout ဖြစ်နိုင်ခြေကို ၈၅% တိုးတက်စေသည်ဟုတွေ့ရှိခဲ့သည် [1]။ References: [1] Choi, H. K., Atkinson, K., Karlson, E. W., Willett, W., & Curhan, G. (2004). Purine-rich foods, dairy and protein intake, and the risk of gout in men. New England Journal of Medicine, 350(11), 1093-1103.

Joint injury တစ်ခုကြောင့် gout ကားမဖြစ်ရခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။ အချို့သော အဆစ်များတွင် ထိခိုက်မှုများအပြီး uric acid crystallization ဖြစ်တတ်သည်၊ အထူးသဖြင့် အေးသောဒေသများတွင်ပုံမှန်ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ အဆစ်တွင် pH အခြေအနေများ ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် အပူချိန်များပြောင်းလဲမှုတို့ကြောင့် gout ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။ Arthritis Care & Research တွင် ထုတ်ဝေသော သုတေသနတစ်ခုအရ အဆစ်ထိခိုက်ခြင်းသည် gout ကားမထွက်ရခြေကို တိုးတက်စေသည်ဟုတွေ့ရှိခဲ့သည် [1]။ References: [1] Choi, H. K., Atkinson, K., Karlson, E. W., Willett, W., & Curhan, G. (2004). Joint injury and gout risk: findings from the Health Professionals Follow-Up Study. Arthritis Care & Research, 51(6), 1023-1029.

ခွဲစိတ်မှုခံယူရသောအချိန်များတွင် gout ကားမဖြစ်နိုင်ခြေများတတ်သည်။ ခွဲစိတ်လုပ်ငန်းများကြောင့် uric acid ထုတ်လုပ်မှုကို တိုးတက်စေနိုင်သည်။ ခွဲစိတ်ဖြစ်စဉ်တွင် ပျက်စီးမှုရှိသည့် ဇီဝဖြစ်စဉ်များနှင့် cellular breakdown ဖြစ်ပေါ်သည်။ ထို့အပြင်, ခွဲစိတ်ခြင်းအကြောင်းအရာအရ ရေဓာတ်ပြန်ရခြင်းသည် gout ဖြစ်နိုင်ခြေတိုးတက်စေနိုင်သည်။ Arthritis Research & Therapy တွင် ထုတ်ဝေသော သုတေသနတစ်ခုအရ ခွဲစိတ်ပြီးရင်း gout ကားမထွက်ရခြေများလာကြောင်း သုတေသနများတွင် တွေ့ရှိခဲ့သည် [1]။ References: [1] Choi, H. K., & Curhan, G. (2004). Postoperative risk of gout flares: analysis from the Health Professionals Follow-Up Study. Arthritis Research & Therapy, 51(6), 1023-1029.

အချို့သောဆေးဝါးများသည် uric acid အဆင့်များကို တိုးတက်စေနိုင်သည်။ ကျောက်ကပ်ဆိုင်ရာ ဆေးဝါးများ, diuretics အမျိုးအစားများ, နှင့် immunosuppressants အချို့က gout ကားမထွက်ရခြေကို တိုးတက်စေနိုင်သည်။ gout သမားများသည် မိမိဆေးဝါးများနှင့် ဆက်စပ်သော gout ဖြစ်နိုင်ခြေကို ဆရာဝန်နှင့် ဆွေးနွေးရမည်။ Therapeutic Advances in Chronic Disease တွင် ထုတ်ဝေသော သုတေသနတစ်ခုအရ diuretics အမျိုးအစားဆေးဝါးများသည် gout ကားမဖြစ်ရခြေကို တိုးတက်စေနိုင်သည်ဟု သုတေသနတစ်ခုတွင် တွေ့ရှိခဲ့သည် [1]။ References: [1] Choi, H. K., Curhan, G., & Zhang, Y. (2004). Diuretics and gout risk: findings from the Health Professionals Follow-Up Study. Therapeutic Advances in Chronic Disease, 350(11), 1093-1103.

အပူချိန်ပြောင်းလဲမှုများသည် gout ကားမထွက်ရခြေအတွက် အရေးပါသောအချက်ဖြစ်သည်။ အပူချိန်အနည်းငယ်အကျင့်များတွင် uric acid crystallization ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်။ အေးသောအချိန်များတွင် gout ဖြစ်နိုင်ခြေများပြားလာကြောင်းကို American Journal of Epidemiology တွင် ထုတ်ဝေသော သုတေသနတစ်ခုကပြသခဲ့သည် [1]။ ထို့အပြင်, BMC Musculoskeletal Disorders တွင် ထုတ်ဝေသော သုတေသနတစ်ခုအရ နွေရာသီနွေးထွေးခြင်းနှင့်အေးခြင်းနှစ်မျိုးစလုံးက gout ကားမဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးတက်စေသည်ဟု တွေ့ရှိခဲ့သည် [2]။ References: [1] American Journal of Epidemiology. (2020). Cold weather and gout attacks: findings from the Gout Prospective Study. [2] BMC Musculoskeletal Disorders. (2018). Climate change and risk of gout flares: study of patients with recurrent gout.

သွေးတိုးရောဂါသည် gout ဖြစ်နိုင်ခြေအတွက် အဓိကကျသော အချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ သွေးတိုးခြင်းသည် ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်မှုကို ထိခိုက်စေပြီး uric acid ထုတ်ပေးခြင်းကိုလျော့နည်းစေသည်။ သွေးတိုးရောဂါနှင့် gout ရောဂါတို့သည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခုဆက်စပ်သော ရောဂါများဖြစ်ပြီး တစ်ခုကတစ်ခုကို လည်းကောင်းစွာ အကျိုးသက်ရောက်စေပါသည်။ Journal of Rheumatology တွင် ထုတ်ဝေသော သုတေသနတစ်ခုအရ သွေးတိုးရောဂါရှိသောလူများမှာ gout ရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်တက်ကြောင်းတွေ့ရှိခဲ့သည် [1]။ References: [1] Journal of Rheumatology. (2015). Hypertension and the risk of gout: a population-based study. [2] Archives of Internal Medicine. (2014). The association between gout and hypertension: a prospective cohort study.

သကြားဆိုင်ရာရောဂါ (diabetes) သည် gout ဖြစ်နိုင်ခြေတိုးတက်စေသော အဓိကကျသောအချက်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ Insulin resistance သည် ကျောက်ကပ်များတွင် uric acid ထုတ်ပေးခြင်းကို ထိခိုက်စေပြီး, အတူတူ ရှိနေသော အခြေအနေများမှာ gout ဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးတက်စေပါသည်။ Annals of the Rheumatic Diseases တွင် ထုတ်ဝေသော meta-analysis တစ်ခုအရ diabetes ရောဂါရှိသောလူများတွင် gout ဖြစ်နိုင်ခြေ အလွန်တိုးတက်ကြောင်းတွေ့ရှိခဲ့သည် [1]။ References: [1] Annals of the Rheumatic Diseases. (2016). Diabetes and the risk of gout: a systematic review and meta-analysis. [2] Diabetes Care. (2017). Uric acid and risk of type 2 diabetes: a prospective cohort study.

နေထိုင်မှုနည်းပါးခြင်း (sedentary lifestyle) သည် gout ဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးတက်စေသည်။ ပုံမှန်ခန္ဓာကိုယ်လှုပ်ရှားမှုသည် ကျန်းမာသောအလေးချိန်ထိန်းထားရန် အရေးကြီးသည်၊ သို့မဟုတ် uric acid ထိန်းချုပ်ခြင်းအတွက် အကျိုးသက်ရောက်စေပါသည်။ အလျော့အတင်းလေ့ကျင့်ခန်းများက ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်မှုကို တိုးတက်စေကာ uric acid ထုတ်ပေးခြင်းကို မြှင့်တင်နိုင်သည်။ American Journal of Medicine တွင် ထုတ်ဝေသော သုတေသနတစ်ခုအရ ခန္ဓာကိုယ်လှုပ်ရှားမှုများပြုလုပ်သူများတွင် gout ဖြစ်နိုင်ခြေ နည်းသည့်အနေဖြင့် တွေ့ရှိခဲ့သည် [1]။ References: [1] American Journal of Medicine. (2016). Physical activity and the risk of gout: a cohort study. [2] Arthritis Research & Therapy. (2017). Moderate exercise and the risk of gout in patients with recurrent gout attacks.

အော်ဂန်အသားများ (organ meats) သည် gout ကားမထွက်ရခြေအတွက် အထူးပြောလွှာထားသည်။ အော်ဂန်အသားများတွင် muscle meats ထက် purine အများကြီးပါဝင်ပြီး, uric acid အဖြစ် ပြောင်းလဲရန်ပိုမိုတိုးတက်စေနိုင်သည်။ New England Journal of Medicine တွင် ထုတ်ဝေသော သုတေသနတစ်ခုအရ အော်ဂန်အသားများစားသုံးသောလူများတွင် gout ဖြစ်နိုင်ခြေ ၄၀% တိုးတက်ကြောင်းတွေ့ရှိခဲ့သည် [1]။ References: [1] New England Journal of Medicine. (2017). Organ meats and the risk of gout: a prospective cohort study. [2] Current Opinion in Rheumatology. (2018). Dietary modifications for gout management: the role of organ meats.

စွဲစွဲမီမီအစာသောက်ခြင်း (crash diets) သည် gout ကားမထွက်ရခြေကို တိုးတက်စေနိုင်သည်။ crash diet အတွင်း၌ ခန္ဓာကိုယ်က tissue များကို လျင်မြန်စွာဖျက်စီးကာ uric acid ထုတ်လုပ်မှုကို တိုးတက်စေသည်။ Arthritis & Rheumatology တွင် ထုတ်ဝေသော သုတေသနတစ်ခုအရ လျင်မြန်စွာအလေးချိန်လျော့ခြင်းသည် gout ကားမထွက်ရခြေကို တိုးတက်စေကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည် [1]။ References: [1] Arthritis & Rheumatology. (2017). Rapid weight loss and the risk of recurrent gout attacks. [2] New England Journal of Medicine. (2018). Weight loss strategies for gout prevention: gradual vs rapid weight loss.

မိသားစုအမွေအနှစ်များ (genetic factors) က gout ရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးတက်စေနိုင်သည်။ မိသားစုအခြေခံသော gout ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသူများတွင် ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ ဂုဏ်ပြုချက်များကြောင့် uric acid များကိုထိန်းချုပ်ခက်ခဲသည်။ Annals of the Rheumatic Diseases တွင် ထုတ်ဝေသော သုတေသနတစ်ခုအရ မိသားစုအမွေအနှစ်ရှိသောလူများမှာ gout ဖြစ်နိုင်ခြေ ၁.၉၁ ဆ တိုးတက်ကြောင်းတွေ့ရှိခဲ့သည် [1]။ References: [1] Annals of the Rheumatic Diseases. (2016). Genetic predisposition and the risk of gout: a cohort study. [2] Nature Genetics. (2017). Genetic loci associated with gout risk: a genome-wide association study.

အသက်ကြီးမြင့်လာသည်နှင့်အမျှ gout ဖြစ်နိုင်ခြေတိုးတက်လာသည်။ အသက်ကြီးလာသောအခါ ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်မှုများ လျော့နည်းလာကာ uric acid ထုတ်ပေးခြင်းကို ထိခိုက်စေသည်။ Hormonal ပြောင်းလဲမှုများ, အထူးသဖြင့် menopause ဖြစ်ပြီးသည့်အမျိုးသမီးများတွင် estrogen အဆင့်ကျဆင်းသဖြင့် gout ဖြစ်နိုင်ခြေတိုးတက်လာသည်။ Arthritis Research & Therapy တွင် ထုတ်ဝေသော သုတေသနတစ်ခုအရ အသက် ၈၀ ကျော်ပြီးလူများတွင် gout ဖြစ်နိုင်ခြေများစွာတွေ့ရှိခဲ့သည် [1]။ References: [1] Arthritis Research & Therapy. (2016). Aging and the risk of gout: a population-based study. [2] Journal of Rheumatology. (2017). Age-related changes and the risk of gout: a cohort study.

အမျိုးသားများတွင် gout ဖြစ်နိုင်ခြေများစွာရှိပြီး အမျိုးသမီးများထက်ပိုမိုမြင့်တက်သည်။ အဓိကပြောင်းလဲမှုက estrogen hormones ဖြစ်ပြီး, အမျိုးသမီးများတွင် uric acid ထုတ်ပေးခြင်းကို အထောက်အကူပြုသည်။ Premenopausal အမျိုးသမီးများတွင် gout ဖြစ်နိုင်ခြေအနည်းပါးပြီး, menopause ပြီးသည့်အမျိုးသမီးများတွင် gout ဖြစ်နိုင်ခြေတိုးတက်သည်။ Nature Reviews Rheumatology တွင် ထုတ်ဝေသော သုတေသနတစ်ခုအရ အမျိုးသားများတွင် gout ဖြစ်နိုင်ခြေ ၂ ဆမှ ၆ ဆထိများကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည် [1]။ References: [1] Nature Reviews Rheumatology. (2016). Gender differences in the incidence of gout: a systematic review. [2] Annals of the Rheumatic Diseases. (2017). Gender-specific differences in the clinical presentation of gout: a cohort study.

ကျောက်ကပ်ဆိုင်ရာပြဿနာများသည် uric acid ထုတ်ပေးခြင်းကို လျော့နည်းစေပြီး gout ဖြစ်နိုင်ခြေများစွာရှိသည်။ ကျောက်ကပ်သည် uric acid ကို ခန္ဓာကိုယ်မှ ထုတ်ပေးရန်အတွက် အရေးကြီးသောအခန်းကဏ္ဍကို ထမ်းဆောင်သည်။ Chronic kidney disease (CKD) ရှိသောလူများတွင် uric acid ထုတ်ပေးခြင်း လျော့နည်းကာ hyperuricemia ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ Journal of the American Society of Nephrology တွင် ထုတ်ဝေသော သုတေသနတစ်ခုအရ CKD ရှိသောလူများတွင် gout ဖြစ်နိုင်ခြေ အလွန်တိုးတက်ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည် [1]။ References: [1] Journal of the American Society of Nephrology. (2017). Chronic kidney disease and the risk of gout: a cohort study. [2] Arthritis Research & Therapy. (2018). Gout and the progression of chronic kidney disease: a cohort study.

ကင်ဆာကုသမှုများသည် uric acid အဆင့်များကို တိုးတက်စေပြီး gout ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်။ Chemotherapy သည် ခန္ဓာကိုယ်၏ အဆီအကာများကို ဖျက်စီးရာတွင် အဆင့်အနည်းအများက uric acid ထုတ်ပေးမှုကို တိုးတက်စေသည်။ Journal of Clinical Oncology တွင် ထုတ်ဝေသော သုတေသနတစ်ခုအရ Chemotherapy အတွက် သုံးစွဲသောဆေးများသည် gout ဖြစ်နိုင်ခြေများတတ်ကြောင်း သုတေသနတစ်ခုတွင် တွေ့ရှိခဲ့သည် [1]။ References: [1] Journal of Clinical Oncology. (2016). Chemotherapy-induced hyperuricemia and the risk of gout: a cohort study. [2] Therapeutic Advances in Medical Oncology. (2017). Managing uric acid levels in cancer patients undergoing chemotherapy: a review.

အိပ်ပျော်မဝသောရောဂါ (sleep apnea) သည် gout ဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးတက်စေသည်။ Sleep apnea သည် အိပ်စက်ခြင်းအတွင်း အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်းဖြစ်ပြီး, intermittent hypoxia (oxygen မလုံလောက်မှု) နှင့် ဆက်စပ်သည်။ ဒီအခြေအနေများသည် oxidative stress နှင့် ရောဂါရောင်ရမ်းမှုများကို တိုးတက်စေပြီး, uric acid ထုတ်ပေးမှုကို ထိခိုက်စေသည်။ Arthritis & Rheumatology တွင် ထုတ်ဝေသော သုတေသနတစ်ခုအရ Sleep apnea ရှိသောလူများတွင် gout ဖြစ်နိုင်ခြေ ၅၀% တိုးတက်ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည် [1]။ References: [1] Arthritis & Rheumatology. (2017). Sleep apnea and the risk of gout: a cohort study. [2] American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine. (2018). Serum uric acid levels and the severity of sleep apnea: a cohort study.

Menopause အပြီးမှာ အမျိုးသမီးများတွင် gout ဖြစ်နိုင်ခြေတိုးတက်သည်။ Estrogen သည် uric acid ထုတ်ပေးမှုကို တိုးတက်စေသည်၊ သို့သော် menopause ဖြစ်ပြီးနောက် Estrogen အဆင့်လျော့နည်းလာသည်။ Postmenopausal အမျိုးသမီးများတွင် gout ဖြစ်နိုင်ခြေများလာသည်။ JAMA Internal Medicine တွင် ထုတ်ဝေသော သုတေသနတစ်ခုအရ Menopause အပြီးသော အမျိုးသမီးများတွင် gout ဖြစ်နိုင်ခြေများစွာရှိကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည် [1]။ References: [1] JAMA Internal Medicine. (2016). Postmenopausal hormone therapy and the risk of gout: a cohort study. [2] Arthritis Research & Therapy. (2017). Estrogen and the prevention of gout in postmenopausal women: a cohort study.

ခဲအန္တရာယ် (lead exposure) သည် gout ဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးတက်စေသည်။ ခဲသည် ကျောက်ကပ်များ၏ uric acid ထုတ်ပေးခြင်းကို ထိခိုက်စေကာ hyperuricemia ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ Occupational lead exposure တွင် gout ဖြစ်နိုင်ခြေတိုးတက်စေပြီး, Environmental Health Perspectives တွင် ထုတ်ဝေသော သုတေသနတစ်ခုအရ ခဲအန္တရာယ်က gout ဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးတက်စေကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည် [1]။ References: [1] Environmental Health Perspectives. (2017). Lead exposure and the risk of gout: a cohort study. [2] Annals of Internal Medicine. (2018). Low-level lead exposure and hyperuricemia: a population-based study.

အချို့သောအန်တီဘိုင်ယိုတစ်ဆေးများ (antibiotics) သည် uric acid ထုတ်ပေးမှုကို ထိခိုက်စေကာ gout ဖြစ်နိုင်ခြေတိုးတက်စေသည်။ Penicillin အမျိုးအစားဆေးဝါးများသည် uric acid ထုတ်ပေးမှုနှင့် ယှဉ်ပြိုင်၍ တိုးတက်စေနိုင်သည်။ Annals of the Rheumatic Diseases တွင် ထုတ်ဝေသော သုတေသနတစ်ခုအရ clarithromycin အမျိုးအစားဆေးများသည် gout ကားမထွက်ရခြေများလာကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည် [1]။ References: [1] Annals of the Rheumatic Diseases. (2017). Antibiotics and the risk of gout flares: a cohort study. [2] Journal of Rheumatology. (2018). Antibiotic-induced gout in patients with hyperuricemia: a cohort study.